Cijfers en definities

Het exacte aantal slachtoffers van moderne slavernij in Nederland is onbekend. Simpelweg omdat lang niet alle gevallen worden herkend of opgespoord en omdat slachtoffers niet altijd aangifte doen. Ze zijn vaak bang, voelen zich onveilig en vermijden contact met de politie uit angst voor uitzetting of wraak of omdat ze denken zelf strafbaar te zijn. Door ervaringen in hun land van herkomst hebben slachtoffers soms weinig vertrouwen in de politie. Verschillende organisaties hebben geprobeerd een schatting te maken van de omvang van mensenhandel, maar het blijft onduidelijk hoe betrouwbaar deze schattingen zijn.

Wel is met zekerheid te zeggen dat CoMensha (Coördinatiecentrum Mensenhandel) steeds meer aanmeldingen van slachtoffers krijgt. Dit betekent niet dat het aantal slachtoffers van mensenhandel groter wordt. Een toename van het aantal meldingen kan er ook op wijzen dat mensenhandel als zodanig beter wordt gesignaleerd.

In onderstaande tabel van CoMensha wordt het aantal aanmeldingen van nieuwe slachtoffers weergegeven. Daarbij is een onderscheid gemaakt naar de vraag van slachtoffers bij aanmelding:

Bron: CoMensha

Het aantal aangiftes lijkt de afgelopen jaren af te nemen. Meer hierover, en een uitgebreid overzicht van de registratiegegevens van de laatste vijf jaar is terug te vinden in de rapportages van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel.

Met ingang van 1 januari 2005 is het nieuwe strafrechtsartikel mensenhandel 237a in werking getreden. Sinds de wetswijziging zijn niet alleen gedwongen prostitutie, maar ook andere vormen van uitbuiting strafbaar. Onder deze andere vormen vallen uitbuiting op het werk buiten de seksindustrie, moderne slavernij, op slavernij lijkende praktijken en de handel in organen.

Volgens het nieuwe artikel mensenhandel is er sprake van dwang bij:

• dwingen door geweld of dreigen met geweld;
• het ten onrechte opleggen van vaak torenhoge schulden;
• het afnemen van identiteitskaarten en paspoorten.
• misbruik van machtsoverwicht
• misleiding waardoor het slachtoffer voor een veel te laag loon en onder slechte arbeidsomstandigheden aan het werk gaat.

Een belangrijke factor die meespeelt bij de vraag of er sprake is van mensenhandel, is uitbuiting. Signalen die worden meegewogen om te kijken of er sprake is van uitbuiting, zijn, als de persoon in kwestie:

• niet zelf de reis en de benodigde papieren heeft geregeld;
• niet beschikt over het eigen paspoort of de eigen reisdocumenten;
• bang is voor uitzetting;
• illegaal verblijft in Nederland;
• een onredelijk groot deel van de inkomsten moet afdragen;
• een relatief hoge schuld heeft die moet worden afbetaald;
• beperkte bewegingsvrijheid heeft of in gevangenschap leeft;
• in opdracht van een derde moet werken;
• in zijn familie chantage, afpersing of bedreiging ziet voorkomen.

Om inzicht te krijgen in de omvang van mensenhandel, kent Nederland sinds 2000 de Nationaal Rapporteur Mensenhandel. Haar taak is te rapporteren over de aard en omvang van mensenhandel. Daarnaast onderzoekt zij of de overheid erin slaagt mensenhandel te bestrijden. Op basis van deze onderzoeken doet de rapporteur bovendien aanbevelingen om de aanpak van mensenhandel te verbeteren. Een uitgebreid overzicht van de rapportages van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel is te vinden op de website van het BNRM.

Meer vragen? Kijk dan ook in onze lijst met veelgestelde vragen.